Kamerayı Geri Getir — Ama Bu Kez Başka Bir Sebeple
Birkaç hafta önce sizden kamerayı teknede bırakmanızı istemiştim. Bugün onu geri getirmenizi istiyorum; görünmek için değil, denizin görünmesi için.
Taylan Kırali · Rubelis Kurucu
Birkaç hafta önce kamerasız yaptığım bir dalışı yazmıştım. Sizden bir kez olsun kamerayı teknede bırakmanızı istemiştim; çünkü o küçük ekran, saklamaya söz verdiği anı çoğu zaman bizden çalıyor.
Hâlâ buna inanıyorum. Ve bugün sizden kamerayı geri getirmenizi isteyeceğim.
Ama aynı sebeple değil.
İki Tür Fotoğraf
Bir fotoğraf vardır, bana bak der. Karede dalgıç, kusursuz ışık, resifin üzerinde bir poz. Başkaları için çekilir ve genellikle karşılığında bir şey ister: bir beğeni, bir yorum, orada olduğumuzun küçük bir kanıtı.
Bir de şuna bak diyen fotoğraf vardır. Herkesin önünden geçip gittiği bir kayanın üzerinde, tırnak büyüklüğünde bir nudibranş. Bu sularda daha önce hiç görmediğiniz bir balık. Geçen yıl orada olmayan bir sünger. Karede kimse yok. Dalgıç fotoğrafın arkasında kaybolmuş, geriye bir kayıt kalmış: Bu canlı burada, bu günde, bu derinlikte yaşıyordu.
İlk tür fotoğraf bizi anlatır. İkincisi denizi. Denize yalnızca ikincisi yardım edebilir.
Gördüğümüz Ama Kimsenin Yazmadığı
Dalgıçlar, neredeyse kimsenin görmediği şeyleri görür. Bir bilim insanının yıllarda bir kez, belki hiç uğramadığı yerlerde bir saat geçiririz. Geçen bahar kalabalık olan bir resifin sessizleştiğini fark ederiz. Orada olmaması gereken bir türle ilk karşılaşanlardan biri çoğu zaman biz oluruz.
Doğu Akdeniz'de, Kızıldeniz'den yeni türlerin geldiğine dair ilk işaretlerin önemli bir kısmı dalgıçlardan ve balıkçılardan geldi; yani yalnızca dikkatle bakan insanlardan. Teknede söylenip geçilen bir sözle gerçek bilgi arasındaki fark çok küçük: bir fotoğraf, bir tarih ve bir yer. Başkalarının bulabileceği bir yere yazılmış olarak.
Gördüklerimizin çoğu hiçbir yere yazılmaz. Yüzeye çıkar, çay içerken anlatırız ve kaybolur gider.
Proje
İşte bu yüzden iNaturalist'te bir proje açtım: Rubelis Beyond Divers — Underwater Observations
→ inaturalist.org/projects/rubelis-beyond-divers-underwater-observations
iNaturalist, California Bilimler Akademisi ile National Geographic Society'nin ortak girişimi olarak doğan ve bugün bağımsız bir kâr amacı gütmeyen kuruluş tarafından yürütülen ücretsiz bir platform. Dünyanın dört bir yanından insanlar gözlemledikleri canlıları burada kayda geçiriyor. Her gözlem; tarihi ve konumu olan bir fotoğraf. Aralarında deneyimli doğa gözlemcileri ve uzmanların da bulunduğu diğer kullanıcılar, türü belirlemeye yardım ediyor. Topluluk tür üzerinde uzlaştığında gözlem "Araştırma Sınıfı" oluyor ve açık lisansla paylaşılan gözlemler Küresel Biyoçeşitlilik Bilgi Altyapısı'na (GBIF) aktarılabiliyor. Araştırmacılar bu verileri çalışmalarında kullanıyor.
Kısacası: Pazar dalışınızdan bir fotoğraf, birinin denizin nasıl değiştiğini anlamasına yardım eden bir veri setinde yer alabilir.
Proje, katılan her dalgıcın sualtı gözlemlerini bir araya getiriyor; nerede dalarsanız dalın, nerede eğitim almış olursanız olun. Rubelis öğrencisi olmanız gerekmiyor. Bir maske, dikkat ve biraz sabır yeterli.
Kurallar Projenin Ta Kendisi
Bu projenin kuralları var ve bunlar dipnot değil. Projenin var olma sebebi.
- Asla dokunma, yerinden oynatma, kovalama. Daha iyi bir açı için hiçbir canlı yerinden oynatılmaz. Yüzüp gidiyorsa, o fotoğraf çekilmemeliydi.
- Mesafeni ve dengeni koru. Resife değen bir palet, hiçbir fotoğrafın değmeyeceği bir bedel öder.
- Güvenlik kareden önce gelir. Eşin, gazın ve derinliğin her zaman önce gelir.
- Yalnızca sualtında ya da kıyı çizgisinde. Bu proje suda yaşayanlarla ilgili.
Rubelis Beyond'da nasıl bakılacağı üzerine çok zaman harcıyoruz: yavaşça, sabırla, hiçbir şey almadan. Bu kurallar aynı fikrin yazıya dökülmüş hâli. İyi bir gözlem bir ganimet değildir. Yakından baktığınızın ve her şeyi bulduğunuz gibi bıraktığınızın kanıtıdır.
Nasıl Katılırsınız (Beş Dakika)
- inaturalist.org adresinden ya da iNaturalist uygulamasından ücretsiz bir hesap açın.
- Yukarıdaki bağlantıdan projeyi açın ve Katıl'a dokunun. Projede yalnızca üyelerin gözlemleri görünür.
- Dalıştan sonra fotoğrafınızı tarihi ve konumuyla yükleyin. Tam yeri göstermek istemezseniz konumu gizleyebilirsiniz.
- Ne olduğunu düşündüğünüzü yazın. "Balık" gayet iyi bir başlangıç. Topluluk türü daraltmanıza yardım edecek ve bir daha unutmayacağınız bir isim öğreneceksiniz.
- Arşivinize bakın. Nerede ve ne zaman çekildiğini bildiğiniz sürece eski dalışlarınızın fotoğrafları da geçerli.
Asıl İstediğim
Sizden farklı dalmanızı istemiyorum. Zaten gördüklerinizi fark etmenizi ve kalıcı olmalarına izin vermenizi istiyorum.
Yazdığım öğrenci, başkaları onu görsün diye benden sürekli kamera istiyordu. Belki bir gün aynı öğrenci kamerayı yeniden eline alır; bu kez başka bir sebeple: Başkaları orada neyin yaşadığını görebilsin diye.
Geri getirmenizi istediğim kamera, o kamera.
Bu proje size bir şey söylüyorsa katılın. Birlikte daldığınız insanlarla paylaşın. Ve bir sonraki dalışınızda kimsenin fark etmediği küçük bir şey bulun; onu deniz için yazın.